Clinopodium menthifolium
Bergsteentijm
Algemene informatie
De plant is niet verwant met tijm, wat nogal verwarrend is, gezien de naam. Bergsteentijm is verwant met oregano, munt en marjolein.
Het is een lage vaste plant uit de lipbloemenfamilie, waar ook bijvoorbeeld de dovenetels bij horen. De plant komt in Nederland alleen in het zuiden van Limburg voor. Nederland is de uiterste noordgrens. De soort komt verder voor in de zuidelijke helft van Europa en in het aansluitend gebied van het zuidwesten van Azië.
Geschiedenis
Sinds 1860 heeft de plant zich in het wild gevestigd in het zuiden van Limburg. Waarschijnlijk is de soort daar verwilderd uit een kruidentuin.
Herkenning
Nogal vormenrijk, afhankelijk van de standplaats. De soort bloeit van juli tot september met roze bloemetjes. Stengels kunnen 25 to 80 cm lang worden. De verwante soort Kleine bergsteentijm (Clinopodium calamintha) is een wat kleinere vorm met kleinere bladeren, maar is er gemakkelijk mee te verwarren. De blaadjes ruiken een beetje naar munt.
Standplaats
Houdt van droge, voedselarme en kalkrijke grond.
Eetbaar gedeelte
Blaadjes en bloemetjes zijn eetbaar. De blaadjes smaken naar munt maar zijn kruidiger. Daardoor zijn ze niet alleen lekker in zoete gerechten als desserts en vruchtenjam en natuurlijk thee, maar ook in een marinade, salade of bijvoorbeeld in couscous.
Overige weetjes
Als de plant eind juli tot op 15 cm wordt afgeknipt, bloeit ze binnen enkele weken opnieuw.
Referenties
Floravannederland.nl
Cruydthoeck.nl
Mooiemoestuin.nl
Fragaria vesca
Bosaardbei
Algemene informatie
Het oorspronkelijke verspreidingsgebied van de Bosaardbei zijn de gematigde streken van het noordelijk halfrond. Ook in Nederland komt de plant van nature voor.
Herkenning
Duidelijke driedelige, wat kleinere aardbeibladeren met in de voorzomer en soms in de herfst kleine aardbeivruchtjes. De plant bloeit wit in het voorjaar, met vaak nabloei in september, oktober en maakt lange uitlopers die verderop weer wortelen. Hierdoor ontstaan er steeds nieuwe plantjes. Het is een kruipende plant die niet meer dan 0,30 m hoog wordt.
Standplaats
Bosaardbei staat bij voorkeur op een vochtige, niet zure, lemige bodem. De plant staat vaak in de halfschaduw, maar is ook in de volle zon te vinden
Eetbaar gedeelte
De kleine, sappige, friszoete aardbeivruchtjes zijn goed eetbaar. Ook de bladeren zijn eetbaar en kunnen worden verwerkt in salades.
Recept
Vruchtjes kun je zo eten of in de yoghurt doen. Ook kun je er siroop of jam van maken. De bladeren zijn in de sla of als spinazie te eten.
Overige weetjes
De gekweekte Tuinaardbei (Fragaria x ananassa) stamt niet af van deze Bosaardbei, maar van twee soorten uit Amerika.
De Schijaardbei (Potentilla indica) lijkt qua blad, vrucht en groeiwijze vrij veel op de Bosaardbei. De soort wordt beschouwd als een invasieve soort uit het zuidoosten van Azië die in tuinen is aangeplant en inmiddels is verwilderd. De vruchtjes van deze plant, lijken op die van Bosaardbei, maar smaken niet lekker. De gele bloemen, die het hele jaar aanwezig kunnen zijn, maken duidelijk dat je met de Schijnaardbei hebt te maken en niet met de Bosaardbei.
Referenties
Floravannederland.nl
Foto bloemetjes: AnRo0002, CC0, via Wikimedia Commons
Foto vruchtjes: Делфина, CC0, via Wikimedia Commons
Allium ursinum
Daslook
Algemene informatie
De soort is wettelijk beschermd, vrij zeldzaam, maar kan op sommige plekken toch grote oppervlakten bedekken.
Herkenning
De daslook is een bol. In die bollen is het reservevoedsel opgeslagen. De plant valt in het vroege voorjaar duidelijk op door de brede, parallelnervige bladeren en witte bloemen en vooral hun sterke uiengeur. Deze geur neemt toe als de soort in de zomer begint af te sterven. De plant kan maximaal 40 cm hoog worden. De bloei duurt van april tot soms juli. Na de bloei verdwijnt het bovengrondse deel van de plant
Pas op met verwarring met Lelietje van Dalen. Deze laatste plant staat op dezelfde soort plekken, heeft vergelijkbare bladeren, maar heeft een heel andere bloeiwijze en ruikt lichtzoet. Deze plant is giftig.
Standplaats
Daslook staat graag in de schaduw.
Eetbaar gedeelte
Het jonge blad kan verwerkt worden in soep en sla. De bollen kunnen als vervanging van knoflook worden gebruikt. De bloemen als garnering worden gebruikt. Niet verwarren met het giftige Lelietje van Dalen!
Overige weetjes
‘ursinum’ betekent ‘van de beren’. Vroeger dacht men dat beren na de winterslaap eerst deze plant aten. Daarom wordt de soort soms nog wel berenlook genoemd. In Duitsland (Bärlauch) en Frankrijk (ail des ours) is dit de echte naam van de soort.
Referenties
Floravannederland.nl
Mentha longifolia
Hertsmunt
Algemene informatie
Er is veel geexperimenteerd met het kruisen van wilde soorten van Munt. Ook deze kruisingen weten zich goed staande te houden in de natuur waardoor het steeds moeilijker wordt om de juiste soort te determineren. Maar dat het een Munt is dat kun je ruiken. Hertsmunt komt in Nederland vooral voor in ruige graslanden in de uiterwaarden. De planten zijn aantrekkelijk voor veel insekten
Herkenning
De frisse geur van de bladeren zijn kenmerkend. De plant kan aardig hoog worden, tot maximaal 1 m, heeft lancetvormige, viltig behaarde bladeren en bloeit uitbundig vanaf juli tot in september. De bloeiaren bestaan uit kransjes van lilakleurige bloemen.
Standplaats
Houdt van een vochtige, liefst iets zonnige, voedselrijke plek. Gemakkelijke plant.
Eetbaar gedeelte
De bladeren ruiken en smaken sterk naar munt. Te gebruiken in salades, sauzen, allerlei gerechten en om kruidenthee van te maken.
Referenties
Floravannederland.nl
Versvancees.nl
Cruydthoeck.nl
Ajuga reptans
Kruipend zenegroen
Algemene informatie
Deze soort komt in vrijwel heel Europa voor, uitgezonderd de meest noordelijke en zuidwestelijke delen. Ook is hij op de hogere delen in Noord-Afrika te vinden.
Herkenning
Tot maximaal 40 cm grote, vaste planten met in het voorjaar blauwpaars gekleurde lipbloemen, die wat op die van Hondsdraf lijken. De bloei is van april tot in juni. Ze hebben lange, bovengrondse uitlopers. Ze hebben eironde, vrij donkergroene bladeren. In de tuin worden vaak donkerder gekleurde roodbruine cultivars aangeplant.
Standplaats
Houdt van een niet te droge, voedselrijke plek. Het is een plant die zich gemakkelijk uitbreidt.
Eetbaar gedeelte
Zowel de blaadjes als de stengel zijn eetbaar. Ze zijn wat bitter van smaak, die een beetje lijkt op witlof. Oudere blaadjes smaken te bitter en kun je beter niet gebruiken. Ook de bloemetjes smaken vrij pittig. Er zitten ook ontstekingsremmende stoffen in Kruipend zenegroen. Eet het niet in grote hoeveelheden. Het is ook niet geschikt voor zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven.
Referenties
Floravannederland.nl
Biogroei.nl
Cruydthoeck.nl
Glechoma hederacea
Hondsdraf
Algemene informatie
Eén van de veertig meest voorkomende planten in Nederland. De plant is oorspronkelijk afkomstig uit de gematigde streken van Europa en Azië, maar is door de mens ook ingevoerd in Noord- Amerika.
Herkenning
Ronde niervormige bladerenen blauwpaarse of lila lipbloemen. De planten kruipen over de grond. De bladeren hebben een gekartelde rand. De plant heeft een sterke, kruidige netelgeur. De bloei is van april tot juni
Standplaats
Houdt van een niet te droge, voedselrijke plek. Het is een plant die zich gemakkelijk uitbreidt.
Eetbaar gedeelte
De blaadjes smaken licht bitter, de bloemetjes zijn aromatisch en aangenaam zoetig. Wordt van maart tot juni gebruikt om de adem te verfrissen. De blaadjes en malse scheuttoppen kunnen in de sla en de kruidenboter en de bloemetjes zijn mooi als garnering.
Weetjes
Het blad van Hondsdraf wordt gebruikt tegen zweren, jeuk en zwellingen. De naam verwijst waarschijnlijk naar een Gotisch woord voor ‘wondrank’ Gunderaba en heeft dus niets met honden te maken.
Referenties
Floravannederland.nl
Cruydthoeck.nl
Versvancees.nl
Origanum vulgare
Wilde marjolein
Algemene informatie
Komt overal in Europa voor, met uitzondering van de noordelijke streken. Ook in het zuidwesten van Azié tot zelfs op Taiwan te vinden evenals in Noord_afrika tot in het Atlasgebergte en ook op eilanden in de Atlantische Oceaan.
Herkenning
De rechtopstaande stengels hebben een bloeiwijze met rozerode lipbloemen in dichte schermen. De bloeitijd is van juli tot in september. De eivormige bladeren ruiken bij wrijven lekker kruidig. De plant kan zo’n 60 cm hoog worden. De bladeren zijn elliptisch en langwerpig en soms enigszins eirond. De stengel is vierkant en behaard.
Standplaats
Houdt van een kalkrijke plek. Het is een indicatorsoort voor een kalkrijke bodem
Eetbaar gedeelte
Deze plant wordt veel gebruikt in de keuken en is daar bekend onder de naam oregano. Zit ook in de kruidenmengsels die worden verkocht als Italiaanse kruiden en Provencaalse kruiden. Ook de bloemetjes kunnen gegeten worden en hebben een heerlijke zoet-kruidige smaak.
Referenties
Floravannederland.nl
Versvancees.nl