Voedselbos – Bomen

Malus
Appel

Algemene informatie:
Dit bekende geslacht bevat de appels die appeltelers kweken, de wilde appels en de sierappels. 

Geschiedenis:
In de tijd van de Grieken en de Romeinen zijn de appelbomen verspreid over West-Europa. In het verleden werden er heel veel verschillende rassen geteeld, maar met het verdwijnen van hoogstamboomgaarden zijn veel soorten verdwenen. Gelukkig leggen enkele kwekers zich toe op het behouden van de soorten die niet meer voor de appelteelt gebruikt worden.

Herkenning:
Hier staat een halfstam. Dit soort bomen kan drie tot maximaal vijf meter hoog worden. De appel bloeit in april en mei en krijgt witte, rode of roze bloesem afhankelijk van de soort. Bloemen zijn tweeslachtig (zowel mannelijk als vrouwelijk). De appels zijn meestal rond augustus/september rijp.

Standplaats:
De appelboom houdt van genoeg water, maar wil ook weer niet te nat staan. Dan gaan de wortels rotten. Als het zomers te droog is, vallen de bladeren eerder af. De boom krijgt de meeste vruchten als hij in de zon staat.

Eetbaar gedeelte:
De appel is de vrucht van de boom. Je kunt appels gewoon zo opeten of verwerken in gerechten. Alle soorten geven eetbare appels, maar de sierappel vinden wij niet echt lekker. Wel zijn ze favoriet bij vogels.

Recept:Appelmoes: Schil de appels en verwijder het klokhuis. Snijd ze in blokjes en kook ze in een pan, samen met water, kaneel en suiker, tot moes. 

Overige weetjes: 
De appel valt niet ver van de boom betekent dat kinderen op hun ouders lijken en is al een heel oud spreekwoord. De appel staat voor het kind en de boom vertegenwoordigt de ouder.

De pitten van appels bevatten het gif blauwzuur en kunnen beter niet gegeten worden.

floravannederland.nl
commons.wikimedia.org

Crataegus 
Meidoorn

Algemene informatie:
Zeer algemene soort die vaak in hagen wordt gebruikt. 

Geschiedenis:
Vroeger was meidoorn één van de struiken die gebruikt werden als omheining van weiden. 

Herkenning:
Opvallende witte bloei in april en mei. Komt veel voor in Nederland. De bladeren hebben diepe lobben en komen voor de bloei. De scherpe doorns zijn 1 tot 2,5 cm lang. De kleine vruchtjes verkleuren van groen tot donkerrood

Standplaats:
Zeer algemeen als struik of kleine boom in heel Europa. Komt op vrijwel alle redelijk vochtige en redelijk voedselrijke gronden voor.

Eetbaar gedeelte:
Zowel de bessen als blaadjes en de bloesems zijn te eten. De jonge blaadjes zijn in salade te verwerken en van de oudere blaadjes kan thee worden gezet. De bloesem wordt gebruikt als garnering in salades of nagerechten en als basis voor siroop. Ook de bessen zijn eetbaar, maar erg melig. De smaak wordt iets beter na de eerste vorst.

Overige weetjes: 
In oude meidoornhagen zitten soms dikke stammen van honderden jaren oud.

floravannederland.nl
commons.wikimedia.org
oogstzonderzaaien.nl

Mespilus
Mispel

Algemene informatie:
De mispel is nogal zeldzaam en weinig opvallend. De soort komt van nature in Zuidoost-Europa. In Nederland komt de soort eigenlijk alleen in het zuidoosten van Zuid-Limburg voor. De mispels die in Twente, rond Winterswijk en rond Nijmegen voorkomen, zijn waarschijnlijk verwilderde, oorspronkelijk niet wilde exemplaren.

Geschiedenis:
Waarschijnlijk hebben de Grieken de mispel vanuit Azië in Europa geïntroduceerd. 

Herkenning:
Deze boom bloeit kort, meestal in de eerste week van mei. De bloemen zijn vrij groot en wit. De grote vruchten lijken op een afgeplatte peer met duidelijke kelkbladeren De bladeren zijn ellipsvormig met een gave bladrand.

Standplaats:
De mispel staat graag op redelijk vochtige en voedzame bomens en houdt niet van nattigheid.

Eetbaar gedeelte:
De mispel is de vrucht van de boom. Ze zijn pas eetbaar als ze “beurs” zijn. Dan zijn ze donker gekleurd en zacht en is het vergistingsproces op gang is gekomen. Dat is pas ergens rond oktober of november. Echt rot zijn de mispels niet lekker meer.

Recept:
Mispelgelei: met een groot aantal zachte mispels en enkele harde mispels, één of twee citroenen, een appel en geleisuiker kun je heerlijke mispelgelei maken.

Overige weetjes: 
Zo rot als een mispel, zeggen we als iets door en door verrot is of helemaal niet deugd. Vroeger werden mispels te lang bewaard en werden ze toch te rot om te eten.

floravannederland.nl
commons.wikimedia.org

Pyrus communis  
Peer

Geschiedenis
De peer is waarschijnlijk 3000 jaar geleden ontstaan in Centraal Azië door middel van veredeling van verschillende soorten bomen. Inmiddels beschouwen we de peer als een inheemse soort waaruit diverse cultivars en soorten zijn ontstaan.

Herkenning:
Deze perenbomen zijn halfstammen. De perenboom bloeit vanaf half april tot begin mei met kleine witte bloemetjes. De bladeren van de perenboom zijn ovaal en de bladrand is licht gezaagd. Ook is de perenboom natuurlijk te herkennen aan de peren die deze boom produceert. 

Standplaats:
De perenboom is zeer gevoelig voor vorst. Zo zal de boom weinig peren produceren als het na half april nog vriest. Ook is de perenboom gevoelig voor ziekten. 

Eetbaar gedeelte:
De peer is de vrucht van de boom. Je kunt peren gewoon zo opeten of verwerken in gerechten. 

Overige weetjes: 
De uitspraak met de gebakken peren zitten komt uit de middeleeuwen. Gebakken peren werden destijds als delicatesse beschouwd. Als er op het moment dat je heerlijk eten hebt gemaakt en er niemand komt opdagen blijf je dus met de gebakken peren zitten! 

De pitten van peren bevatten het gif blauwzuur en kunnen beter niet gegeten worden.

Floravannederland.nl
Commons.wikimedia.org

Prunus cerasus
Zure kers

Algemene informatie:
De zure kers komt, evenals de zoete kers, van nature in ons land voor. 

Herkenning:
De zure kers is kleiner dan de zoete en is meer struikvormig.

Eetbaar gedeelte:
De zure kers of morel is de vrucht van de boom. Je kunt ze gebruiken voor jam of gebak. 

Recept:
Ingemaakte zure kers.
Kersen ontdoen van steeltje maar de pitten laten zitten. Zonder te koken azijn erbij en na 24 uur de suiker. In schone potten doen, die je zo nu en dan omschudt voor het oplossen van de suiker. Na een half jaar zijn de ingemaakte kersen lekker bij yoghurt, vla of ijs.

Overige weetjes: 
Alleen de rijpe kers is eetbaar. Bladeren en pitten bevatten het gif blauwzuur.

floravannederland.nl
commons.wikimedia.org

Prunus avium   
Zoete kers

Algemene informatie:
De zoete kers komt in vrijwel heel Europa voor, met uitzondering van het uiterste noorden. De soort groeit meestal aan de rand van bossen. Deze soort is in cultuur gebracht en veel varianten worden in de fuitteelt aangeplant.

Herkenning:
Hier staat een gecultiveerde halfstam. Dit soort bomen kan 3 tot maximaal 5 meter hoog worden. De zoete kers bloeit in april en mei en krijgt witte bloesem. Bloemen zijn tweeslachtig (zowel mannelijk als vrouwelijk). De vruchten zijn meestal rond juni rijp en zijn roodachtig tot zwart. Bladeren zijn groter dan die van de appel of peer.

Standplaats:
De zoete kers staat liefst in de zon of halfschaduw. Hij wil zeker niet te nat staan en houdt van wat lossere grond. De boom krijgt de meeste en lekkerste vruchten als hij in de zon staat.
Sommige soorten zijn min of meer zelfbestuivend, maar meestal is het beter om meerdere kersen bij elkaar te hebben voor de bestuiving.

Eetbaar gedeelte:
De zoete kers is de vrucht van de boom. Je kunt ze gewoon zo opeten of verwerken in gerechten. Ook vogels vinden ze erg lekker.

Recept:
Kersensaus:
Doe de kersen in de pan met een beetje water en suiker. Breng alles al roerend zachtjes aan de kook. Zodra het water rood kleurt voeg je maizena en citroensap toe. Lekker met poffertjes en roomijs.

Overige weetjes: 
Alleen de rijpe kers is eetbaar. Bladeren en pitten bevatten het gif blauwzuur.

floravannederland.nl
commons.wikimedia.org